Հայ-թուրքական սահմանը կարող է բացվել երեք «եթե»-ներից հետո
Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Ֆիդանը ասել է, որ հայ-թուրքական սահմանը կբացվի Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության պայմանագրի կնքումից հետո: Այդ պայմանագրի կնքումն էլ պայմանավորված է ՀՀ Սահմանադրության փոփոխության Ալիևի պահանջի կատարման հետ: Սահմանադրության փոփոխված տարբերակում չի լինի Անկախության հռչակագիրը, որտեղ Ղարաբաղի և Ցեղասպանության մասին հոդվածներ կան: Սահմանադրության փոփոխության գործող իշխանությունները կգնան միայն 2026 թ. համապետական ընտրություններից հետո, ընտրություններից առաջ նման քայլը կլինի խիստ ռիսկային, քաղաքական իմիջի վրա ազդող բացասական գործոն և նաև ընդդիմության կողմից կօգտագործվի հակաքարոզչության ընթացքում: Այսպիսով ստացվում է, որ սահմանը կարող է բացվել երեք «եթե»-ներից հետո: ա. Եթե «Քաղաքացիական պայմանագիրը» հաղթի ընտրություններում:
բ. Եթե ընտրություններից հետո կարողանա կազմակերպել առանց Անկախության հռչակագրի ՀՀ սահմանադրության ընդունումը հանրաքվեով:
գ. Եթե Ալիևը նոր նախապայմաններ չառաջադրի և կնքի նախաստորագրված տեքստով պայմանագիրը:
Ժամանակի առումով, իմ կարծիքով, այդ ամենը կարող է ավարտվել մեկ տարուց ոչ շուտ: Գուցե և ավելի երկար ժամանակահատված կպահանջվի: Նկատի ունենալով ներկա խառնակ և անկայուն միջազգային գործընթացները՝ կարելի եզրակացնել, որ, եթե Թուրքիան սահմանի բացումը չպայմանավորի ՀՀ-Ադրբեջան պայմանագրով, ցույց կտա արագ, արդյունավետ և անկեղծ բարյացակամությամբ գործելու իր մտադրությունը: Իսկ, եթե ավելի անկեղծ լինենք, հայ-ադրբեջանական գործընթացով հայ-թուրքական հարաբերությունները պայմանավորելը հայաստանյան հանրությունը բավականին բացասաբար է ընկալում: Շատերը չեն էլ հավատում սահմանի բացման և նորմալ-բարիդրացիական միջպետական հարաբերությունների տեսլականին, որովհետև Ադրբեջանի հետ կապված ապագայում հնարավոր է նոր խնդիրներ առաջանան: Այս ճակատում բարդությունները շատ են: Սահմանազատում, կոմունիկացիաների գործարկում և վերահսկողություն, անկլավներ, փախստականների վերադարձի պահանջներ և այլն: 2009 թ. հայ-թուրքական արձանագրությունները դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման մասին այս առումով ավելի իրատեսական էին: Թուրքիան կարող է դիվանագիտական հարաբերություններ հաստատել և բացել սահմանը, այլ ոչ թե սպասել մի քանի հարկանի «եթե»-ների իրագործմանը:
Ինչպես տեսնում եք՝ իմ գրառման մեջ ևս «եթե»-ներից չկարողացանք խուսափել:
Գարիկ Քեռյան
Մեկնաբանություններ
Ասում են...
-
Ասում են… Պետք է անկեղծորեն խոստովանել, որ ընդդիմադիր կուսակցությունների միջև ամիսներ շարունակ ընթացող բանակցությունները ոչ մի համաձայնության չեն հանգեցրել: Այդ պարագայում, պառակտված ընդդիմությանը միավորելու միակ կարող ուժը Սամվել Կարապետյանն է
-
Ասում են… Իրանի հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար այլընտրանք չունեն այդ հարաբերությունները կենսական նշանակություն ունեն թե՛ Հայաստանի, թե՛ Իրանի համար, և այս իրողությունը պետք է հասկացնել արևմտյան գործընկերներին
-
Ասում են… Բաքուն դատապարտեց Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության ինքնորոշման իրավունքը, որը դրսևորվեց Խորհրդային Միության փլուզման ժամանակ։ Դա բռնություն էր, դատաստան, ոչ թե դատավարություն
-
Ասում են… Վստահ ենք, որ Հարավային Կովկասի երկրները, այդ թվում՝ Հայաստանը, հասկանում են, որ Բրյուսելի և Վաշինգտոնի ենթադրաբար բարի մտադրությունների հետևում թաքնված են սառը հաշվարկներ
-
Ասում են… Իրանի ուրանի պաշարների ոչնչացման և զրոյական հարստացմանն անցնելու ԱՄՆ պահանջներն անիրատեսական են։ Հրթիռային ծրագրի և դաշնակիցներին սատարելու վերաբերյալ պայմանները քննարկման ենթակա չեն։
Իրանը չի ենթարկվի դրսից պարտադրված թելադրանքին։ Մենք անկախ երկիր ենք և ինքներս ենք որոշում մեր ուղին
-
Ասում են… Մեզ բացարձակապես չի վերաբերում այն, ինչ կատարվում է Գրենլանդիայի հետ։ Բայց մենք Միացյալ Նահանգների հետ նմանատիպ հարցեր լուծելու փորձ ունենք:
19-րդ դարում, կարծեմ՝ 1867 թվականին, ինչպես գիտենք, Ռուսաստանը վաճառեց Միացյալ Նահանգներին, իսկ Միացյալ Նահանգները մեզնից գնեց Ալյասկան
-
Ասում են Մենք գիտեինք, որ կանոնների վրա հիմնված միջազգային կարգի պատմությունը մասամբ կեղծ էր։ Որ ուժեղագույններն իրենց կազատեն պարտավորություններից այն ժամանակ, երբ ճիշտ համարեն։ Որ առևտրային կանոնները կիրառվում էին անհամաչափորեն։ Եվ որ միջազգային իրավունքը կիրառվում էր տարբեր խստությամբ՝ կախված մեղադրյալի կամ զոհի ինքնությունից
-
Ասում են… Այս պահին մենք ապրում ենք մեր պատմության ամենածանր փուլերից մեկը: ՈՒկրաինայի վրա ճնշումը հիմա առավելագույնն է։ ՈՒկրաինան կարող է կանգնել չափազանց բարդ ընտրության առաջ` կա՛մ արժանապատվության կորուստ, կա՛մ հիմնական գործընկերոջ հնարավոր կորուստ։ Կա՛մ բարդ 28 կետերի ընդունում, կա՛մ անչափ ծանր ձմեռ
-
Ասում են… Ինչո՞ւ մենք 2020 թվականին այդ պատերազմը չկանխեցինք։ Չէ՞ որ կարող էինք կոշտ զգուշացնել Ադրբեջանին, որ ուժային լուծում թույլ չենք տա։ Եվ ոչինչ էլ չէր լինի
-
Ասում են… Եթե չլիներ մեր չարամիտ միջամտությունը, ապա հայերի բացարձակ մեծամասնությունը, ըստ Սան Ստեֆանոյի պայմանագրի, հայտնվելու էր Ռուսաստանի պաշտպանության ներքո
-
Ասում են… Պարադիգմի կտրուկ փոփոխությունը և անցումը դեպի Եվրամիության հարթակ, մեր կարծիքով, անխուսափելիորեն կապված կլինի ՀՆԱ-ի անկման և հայկական բիզնեսին, տնտեսությանն ու Հայաստանի հասարակ քաղաքացիների կենսամակարդակին լուրջ հարվածների հետ։
-
Ասում են… Դոնալդ Թրամփի գլխավորած հանրապետական վարչակազմի ԱՄՆ-ում իշխանության վերադարձով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո միջազգային գործընթացների Վաշինգտոնի ըմբռնումը նոր հարթություն է ձեռք բերել: Հունվարի 15-ին Սենատում այս հարցի վերաբերյալ նոր պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոն շատ խոսուն հայտարարություններ արեց։
-
Ասում են Եթե ինչ-որ մեկը սեփական պատմությունը խեղաթյուրում է թշնամու բարեհաճությանը արժանանալու համար, նա հարգանքի արժանի չէ: Թուրքիան Հայաստանի հավերժական թշնամին է, նրանք հավերժական անեծքի տակ են հայոց կոտորածը կազմակերպելու համար:
-
Ասում են… «Զանգեզուրի միջանցքը» ներկայիս տեսքով մաքուր թուրքական պրոյեկտ է: Այդ միջանցքով Ադրբեջանը ոչնչից ստանալու է տարեկան 1,5 մլրդ դոլար եկամուտ, իսկ Թուրքիայի առջև բացվելու են Կասպից ծովի դարպասները, և մուտք է գործելու Կենտրոնական Ասիա
-
Ասում են Ռուսաստանի նախագահ Պուտինը Զանգեզուրի միջանցքի մասին ոչ մի նոր բան չի ասել Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմից հետո, որն ավարտվել է 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ի հայտարարությամբ։ Միևնույն ժամանակ, հայտնի չէ, թե այս հարցում Հայաստանը, Ադրբեջանը, Իրանը, Ռուսաստանն ու Թուրքիան ինչպես են «ընտելանալու» միմյանց:
Տարածաշրջանային
